Soạn Văn 11

Soạn bài bài văn lớp 11: Đọc Thêm Xin Lập Khoa Luật

Soạn bài Đọc Thêm: Xin Lập Khoa Luật (Trích từ bản Điều trần số 27: Tế cấp bát điều) – Nguyễn Trường Tộ

Tác giả Nguyễn Trường Tộ

Nguyễn Trường Tộ (1830 – 1871) là một trí thức cống giáo yêu nước, người làng Bùi Chu, xã Hưng Trung, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Do am hiểu văn hóa phương Tây và có một vốn tri thức phương Đông sâu sắc, Nguyễn Trường Tộ sớm nhận ra cần phải cách tân đất nước. Trước cảnh nước ta mất dần’ vào tay thực dân Pháp, ông càng đau lòng, nên dã dồn tất cả sức lực và trí tuệ của mình vào việc cách tân đất nước bằng những bản điều trần đầy tâm huyết. Tiếc rằng, vua Tự Đức bấy giờ không tiếp nhận. Gần sáu mươi bản điều trần của ông đành bị xếp lại. Tuy vậy, tư tưởng dổi mới đất nước của ông vẫn là điều đáng ghi nhận, trân trọng và những bản điều trần ông đã viết ra vẫn có một giá trị lịch sử đối với hậu thế.

Soạn bài Tác phẩm Xin lập khoa luật

a)     Xuất xứ:

Bài Xin lập khoa luật được trích từ bản Điều trần số 27: Tế cấp bát điều (Tám việc cần làm gấp) do Nguyễn Trường Tộ viết ngày 20 tháng 10 năm Tự Đức thứ hai mươi (1867). Tám việc cần làm gấp của bản Điều trần gồm:

  • Xin gấp rút sửa đổi việc võ trị
  • Xin hợp tỉnh, huyện để giảm bớt số quan lại và khóa sinh
  • Xin gây tài chính bằng cách đánh thuế xa xĩ
  • Xin sửa đổi học thuật, chú trọng thực dụng
  • Xin điều chỉnh thuế ruộng đất
  • Xin sửa sang lại biên giói
  • Xin nắm rõ nhân số
  • Xin lập viện Dục anh và trại Tế bần.

Trong điều 4, tác giả đề nghị mở bốn khoa sau đây dể dạy cho người Việt:

  • Khoa nông chính
  • Khoa thiên văn và địa lí
  • Khoa kĩ nghệ
  • Khoa luật học (đây là văn bản đọc thêm Xin lập khoa luật)

b)     Những nội dung cần chú ý:

Bản điều trần Xin lập khoa luật của Nguyễn Trường Tộ mang một nội dung tư tưởng tiến bộ: thấy được Vai trò của luật là rất quan trọng: “bất luận quan hay dân đều phải học”; luật là đức trời – đạo đức lớn nhất, đại diện cho lẽ công bằng; vì vậy cần lập khoa luật để dạy cho người Việt. (Cần hiểu đức trời ở dây cũng chính là đức của con người).

Bản điều trần đã nói rõ tư tưởng canh tân của Nguyễn Trường Tộ nhằm đổi mới đất nước. Đặt trong hoàn cảnh lúc bấy giờ, khi chế độ phong kiến nước ta còn bảo thủ, trì trệ, thì tư tưởng canh tân của ông càng đáng ghi nhận, trân trọng. (Liên hệ đến những ngày hôm nay, khi nước ta đã hội nhập với thế giới, gia nhập WTO, thì vai trò của luật lại càng cần thiết).

Nội dung bản điều trần gồm 3 ý lớn:

Đoạn 1: Luật bao gồm những nội dung gì? Mối quan hệ của luật đối với quan, dân, với đạo đức và chính lệnh.

– Đoạn 2: Tác giả phê phán Nho giáo chỉ nói suông trên giấy, không làm cũng chẳng bị ai phạt, có làm cũng chẳng được ai thưởng, học nhiều mà mấy ai đổi được tâm tính, sửa được lỗi lầm?

–   Đoạn 3: Vai trò quan trọng của luật đối với con người và xã hội.

c)     Nghệ thuật điều trần của Nguyễn Trường Tộ:

Lập luận rõ ràng, chặt chẽ, triển khai các luận điểm lôgic, hợp lí, vận dụng đúng chỗ nhiều lời Khổng Tử, bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ đã có tác dụng thuyết phục đến người nghe.

Close