Soạn Văn 10

Soạn bài văn lớp 10: Hồi Trống Cổ Thành (Trích Hồi 28 – Tam Quốc Diễn Nghĩa) – La Quán Trung

Soạn bài Hồi Trống Cổ Thành (Trích Hồi 28 – Tam Quốc Diễn Nghĩa) – La Quán Trung

Những kiến thức và kỹ năng cần nắm

La Quán Trung là một tác gia văn học nổi tiếng. Tam quác diễn nghĩa là bộ tiếu thuyết chương hồi đồ sộ và có nhiều giá trị. “Hồi trống cổ thành” là đoạn trích thể hiện nổi bật tính cách, phẩm chất trong sáng, đẹp đẽ của Trương Phi, lòng trung nghĩa của Quan Vũ. Đoạn trích đặt ra vấn đề “trung thành hay phản bội”. Qua việc giải quyết sự hiểu lầm của Trương Phi về Quan Vũ.

“Hồi trống Cổ thành” thể hiện thành công tính cách nhân vật trong một xung đột đầy kịch tính. Ý nghĩa biểu tượng của hồi trông có sức âm vang mạnh mẽ.

Rèn luyện kĩ năng đọc – hiểu một trích đoạn của tiểu thuyết chương hồi nổi tiếng Tam quốc diễn nghĩa.

Soạn bài Gợi ý trả lời câu hỏi và bài tập Hồi Trống Cổ Thành (Trích Hồi 28 – Tam Quốc Diễn Nghĩa) – La Quán Trung

Bài tập 1. Dựa vào phần Tiểu dẫn, tóm lược những tình tiết quan trọng diễn ra ngay trước đoạn trích. Sau đó tóm tắt nội dung đoạn trích?

Gợi ý:

+ Tóm lược:

Sau thất thủ Từ Châu, anh em kết nghĩa vườn đào Lưu – Quan – Trương phiêu dạt mỗi người một nơi. Lưu Bị chạy sang Hà Bắc nương nhờ Viên Thiệu. Trương Phi chạy lên núi Mang Đãng, rồi về cổ thành đuổi quan huyện đi, cướp ấn tín, tạm chốn yên thân. Quan Vũ túng thế, buộc phải ở với Tào Tháo. Khi nghe tin Lưu Bị đang ở bên Viên Thiệu. Quan Vũ bỏ Tào, vượt qua năm cửa ải, chém sáu tướng Tào cản đường, đưa Cam và Mi phu nhân về với Lưu Bị. Trên đường đi, Quan Vũ gặp Trương Phi ở cổ Thành. Trương Phi hiểu nhầm, xung đột với Quan Vũ.

+ Nội dung đoạn trích:

Quan Vũ đi qua cổ thành, nghe tin Trương Phi ở đấy, rất mừng rỡ.

Trương Phi nghe tin thất thiệt, ngỡ Quan Vũ hàng Tào, cá giận đem nghìn quân ra cửa Bắc hỏi tội Vân Trường.

Cam và Mi phu nhân can ngăn, nhưng Trương vẫn không tin.

Trương Phi quát mắng, kê tội Vân Trường.

Vân Trường đối chất với Trương Phi.

Sái Dương đuổi theo Vân Trường để trả thù. Vân Trường chém dầu Sái Dương.

Vân Trường bắt một tên lính cầm cờ hiệu hỏi, biết rõ đầu đuôi. Qua việc tra hỏi tên lính này, mối nghi ngờ cúa Trương Phi mới được giải toả.

Trương Phi khóc, lạy Vân Trường. Anh em đoàn viên.

Bài tập 2. Câu nói nào của Quan Vũ đã làm Trương Phi bừng bừng nối giận? Vì sao?

Gợi ý:

Trương Phi là người cương trực, tính tình nóng náy (Dân gian có câu: “Nóng như Trương Phi”). Đang lúc giận, câu nói của Quan Vũ: “Hiền đệ cớ sao như thê, hú quên nghĩa vườn đào ru?” khiến Trương Phi bừng bừng nổi giận. Quan Vũ muốn nhắc lại việc kết nghĩa vườn đào tướng để Trương Phi bớt giận không ngờ như được thêm dầu vào lửa, càng làm Trương Phi phẫn nộ bởi vì trong suy nghĩ của Trương Phi, Quan Vũ theo Tào phản bội anh em, đã phản bội còn rêu rao “nghĩa vườn đào” là hoàn toàn không xứng, là đáng phỉ nhổ, đáng giết.

Bài tập 3. Phân tích ý nghĩa, giá trị của Hồi trống cổ thành.

Gợi ý: Trong nguyên tác, hồi 28 có tiêu đề:

“Chém Sái Dương, anh em hoà giải Hồi Cổ thành, tôi chúa đoàn viên”.

Chữ “hồi” ở đây là dộng tự có nghĩa là trở về. Chữ “hồi” trong nhan để đoạn trích (do người biên soạn đặt) có nghĩa là hồi trống (danh từ). Đây là hồi trống do Trương Phi gióng lên như một “điều kiện”, một “quan toà” một chi tiết có ý nghĩa nghệ thuật lớn lao, sâu sắc. Tuy đây không phải là hồi trống trận thúc giục quân sĩ giao chiến nhưng cũng toát lên không khí chiến trận, vốn là không khí bao trùm của Tạm quốc.

Hồi trống Cổ Thành là biểu tượng cho lòng trung nghĩa, tinh thần quả cảm, công minh chính trực. Hồi trống có sức âm vang, nhắc nhở người ta hãy sống ân nghĩa, thuỷ chung.

Bài tập 4. Phân tích tính cách nhân vật Trương Phi, Quan Vũ và nghệ thuật khắc hoạ tính cách nhân vật trong đoạn trích.

Gợi ý:

ạ. Nhân vật Trương Phi:

+ Phân tích tính cách:

– Nóng nảy, cương trực (tính cách một võ tướng), nhưng ngay thắng, đường hoàng, hồn nhiên, trung thực (tính cách của một đấng trượng phu).

Khi nghe Tôn Càn nói Vân Trường đưa hai chị đến. “Trương Phi không nói không rằng, lập tức mặc áo giáp, vác mâu, lên ngựa… mắt trợn tròn xoe râu hùm vểnh ngược, hò hét như sấm…”. Trương Phi xưng hô “mày – tao” và đòi tử chiến, rồi ra điều kiện và giang tay giục trống…

Trương Phi còn là người giàu tình cảm. Trong đoạn trích này. sự hung hăng, nóng nảy của Trương Phi dễ được cảm thông vì nó “hồn nhiên”, xuất phát từ sự chân tình và lòng trung thực. Cho nên, khi Quan Vũ chứng minh lòng trung thực của mình, chém đầu Sái Dương rơi xuống đất, nhất là khi nghe tên lính Tào và hai phu nhân kể lại, Trương Phi đã khóc lạy Vân Trường, rất cảm động..

+ Nghệ thuật miêu tả Trương Phi:

Tạo hai cách miêu tả ngược nhau: một Trương phi nóng này, cương trực, đàng hoàng…, luôn đòi chém đầu Vân Trường đế trả thù kẻ phản bội, ngược với một Trương Phi hồn hậu, giàu tình cảm khi nhận ra sự thật, nước mắt chảy dòng và quỳ lạy nghĩa huynh. Hái mặt mâu thuẫn ấy của tính cách làm cho câu chuyện có kịch tính nhung rất hợp lí và sinh động.

Phương pháp miêu tả thái cực: các nét tính cách đều được đẩy đến mức tuyệt đối, cực đoan: Trương Phi nóng nảy hết mức, nhưng cũng rất giàu tình cảm…

Miêu tả gián tiếp qua hồi trống: Hồi trống cổ thành trở nên xúc động lòng người vì nó dồn hết tình cảm, tâm trạng của Trương Phi với biết bao hờn giận vì hiểu lầm, sự xót xa vì thất tán, cùng tình nghĩa thuỷ chung thắm thiết của ba anh em kết nghĩa vườn đào…

Nhân vật Quan Công:

+ Tính cách: Trung nghĩa, khiêm nhường.

Trước thái độ của Trương Phi. Quan Vũ vẫn nhã nhặn, xưng hô “anh em”, “huynh đệ”, cố gắng giải thích. Khi không thể giải thích, Quan Vũ chấp nhận thử thách và đã chúng minh bằng tài trí và sự dũng mãnh. Việc lấy đầu Sái Dương khi chua dứt một hồi trống cho thấy cái tài của viên đại tướng đứng đầu “ngũ hổ tướng quân” đất Thục, đồng thời cởi bỏ mọi nghi ngờ của Trương Phi, khẳng định lòng trung nghĩa cúa Quan Vũ.

+ Nghệ thuật miêu tả:

Tác giả đặt nhân vật vào tình huống giàu kịch tính.

Nhân vật được miêu tả qua ngoại hình, thái độ, ngôn ngữ, hành động đặc biệt là qua hành động. Đoạn trích còn kể đến nhiều nhân vật khác, các nhân vật này có giá trị làm nền, tạo bối cảnh để làm nổi bật nhân vật chính .

Cũng như với nhân vật Trương Phi, Quan Vũ được miêu tả theo bút pháp cổ điển, với cách miêu tả thái cực: Vân Trường được miêu tả đến mức điển hình cho người trượng phu trung nghĩa.

Bài tập 5. Có thể coi Cổ Thành là “Cửa quan thứ sáu” không? Phân tích vấn đề hệ trọng có ý nghĩa phổ hiến mà tác giả đặt ra, giải quyết ở dây.

Gợi ý:

+ Có thế coi Cổ Thành là “cứa quan thứ sáu” nhưng đó là “cửa quan tinh thần” của quan kháo nghiệm lòng trung nghĩa. Năm cửa quan trước kẻ cản dường là địch, với tài nghệ của mình; Quan Vũ vượt qua, không khó, cửa quan thứ sáu cần vượt lại là Trương Phi, người em kết nghĩa vườn đào. Quan Vũ dã vượt qua bằng tài nghệ và khí phách của mình.

+ Vấn đề hệ trọng đặt ra trong ‘”Hồi trống cổ thành” là sự lựa chọn quyết liệt giữa lòng trung thành hay sự phản bội? Cách giải quyết vấn đề đầy xúc động vì tính quyết liệt của nó; chỉ có lòng trung nghĩa mới có thế tổn tại dược trên đời, nhất là trong thời loạn. Và đoạn trích như một khúc ca đẹp trong bản tình ca ca ngợi lòng trung nghĩa của anh em kết nghĩa Lưu – Quan- Trương.

Close